Η αρθρίτιδα αποτελεί μια ομάδα παθήσεων που χαρακτηρίζονται από φλεγμονή μιας ή περισσότερων αρθρώσεων. Η κατάσταση αυτή προκαλεί πόνο, δυσκαμψία, οίδημα και μειωμένη κινητικότητα των προσβεβλημένων αρθρώσεων. Στην Ελλάδα, εκτιμάται ότι περισσότεροι από 2 εκατομμύρια άνθρωποι πάσχουν από κάποια μορφή αρθρίτιδας, επηρεάζοντας σημαντικά την ποιότητα ζωής τους.
Τα συμπτώματα της αρθρίτιδας μπορούν να επηρεάσουν σοβαρά τις καθημερινές δραστηριότητες, από απλές κινήσεις όπως το άνοιγμα βάζων έως πιο σύνθετες δραστηριότητες όπως το περπάτημα ή η άσκηση. Πολλοί ασθενείς αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εργασία τους και στις κοινωνικές τους δραστηριότητες.
Υπάρχουν διάφοροι τύποι αρθρίτιδας, καθένας με χαρακτηριστικά και αίτια:
Η γενετική προδιάθεση παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της αρθρίτιδας. Άτομα με οικογενειακό ιστορικό αρθρίτιδας έχουν αυξημένες πιθανότητες να αναπτύξουν τη νόσο. Ειδικά για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα, συγκεκριμένα γονίδια όπως τα HLA-DR4 και HLA-DR1 αυξάνουν τον κίνδυνο. Ωστόσο, η κληρονομικότητα δεν είναι το μοναδικό αίτιο, καθώς πολλά άτομα με γενετική προδιάθεση δεν αναπτύσσουν ποτέ αρθρίτιδα.
Η ηλικία αποτελεί τον κυριότερο παράγοντα κινδύνου για την οστεοαρθρίτιδα, ενώ οι γυναίκες εμφανίζουν μεγαλύτερη προδιάθεση για ρευματοειδή αρθρίτιδα. Η παχυσαρκία επιβαρύνει τις αρθρώσεις φέρουσες βάρος, ενώ η ανθυγιεινή διατροφή πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά και ζάχαρη μπορεί να αυξήσει τη φλεγμονή.
Παλαιότεροι τραυματισμοί και η επαναλαμβανόμενη υπερχρήση αρθρώσεων, ιδίως σε επαγγελματίες αθλητές ή εργάτες, αυξάνουν τον κίνδυνο. Επιπλέον, το κάπνισμα και το χρόνιο στρες μπορούν να επηρεάσουν το ανοσοποιητικό σύστημα και να προδιαθέσουν σε αυτοάνοσες μορφές αρθρίτιδας.
Η αρθρίτιδα εκδηλώνεται με χαρακτηριστικά συμπτώματα που επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινή ζωή των ασθενών. Ο πόνος και η δυσκαμψία των αρθρώσεων αποτελούν τα πιο συχνά συμπτώματα, ενώ το πρήξιμο και η ερυθρότητα στις προσβληθείσες περιοχές είναι εξίσου χαρακτηριστικά. Πολλοί ασθενείς αντιμετωπίζουν περιορισμένη κινητικότητα και έντονη πρωινή δυσκαμψία που μπορεί να διαρκέσει αρκετές ώρες.
Η ακριβής διάγνωση της αρθρίτιδας απαιτεί συνδυασμό κλινικής εξέτασης από ειδικευμένο ρευματολόγο και εργαστηριακών εξετάσεων. Οι εργαστηριακές εξετάσεις περιλαμβάνουν φλεγμονώδεις δείκτες όπως η ταχύτητα καθίζησης και η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη, καθώς και ειδικούς δείκτες όπως ο ρευματοειδής παράγοντας. Οι απεικονιστικές εξετάσεις, συμπεριλαμβανομένων των ακτινογραφιών, του υπερήχου και της μαγνητικής τομογραφίας, παρέχουν λεπτομερή εικόνα της κατάστασης των αρθρώσεων και των περιβαλλόντων ιστών.
Τα ΜΣΑΦ αποτελούν τη βάση της φαρμακευτικής αντιμετώπισης της αρθρίτιδας. Στην ελληνική αγορά διατίθενται εξαιρετικές επιλογές όπως η ιβουπροφαίνη (Nurofen, Advil, Dolgit), το διακλοφενάκ (Voltaren, Diclofen), το μελοξικάμ (Melox, Movalis) και η ναπροξένη (Naprosyn, Antalgin). Αυτά τα φάρμακα μειώνουν αποτελεσματικά τη φλεγμονή και τον πόνος, βελτιώνοντας σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών.
Για τη διαχείριση του πόνου χρησιμοποιούνται αναλγητικά φάρμακα όπως η παρακεταμόλη (Depon, Panadol) και η τραμαδόλη (Tramal, Contramal). Αυτά τα φάρμακα προσφέρουν ανακούφιση από τον πόνο χωρίς να επηρεάζουν άμεσα τη φλεγμονώδη διαδικασία.
Σε περιπτώσεις ρευματοειδούς αρθρίτιδας, χρησιμοποιούνται τροποποιητικά φάρμακα όπως η μεθοτρεξάτη, η σουλφασαλαζίνη και η υδροξυχλωροκίνη. Αυτά τα φάρμακα στοχεύουν στην επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου και την πρόληψη μόνιμων βλαβών.
Τα βιολογικά φάρμακα, συμπεριλαμβανομένων των αντι-TNF παραγόντων, αποτελούν την πιο προηγμένη θεραπευτική επιλογή. Στην Ελλάδα διατίθενται μέσω νοσοκομείων και απαιτούν ειδική παρακολούθηση από ρευματολόγο, προσφέροντας ελπίδα σε ασθενείς με σοβαρές μορφές αρθρίτιδας.
Τα συμπληρώματα διατροφής αποτελούν σημαντικό εργαλείο στη διαχείριση της αρθρίτιδας. Η γλυκοσαμίνη και η χονδροϊτίνη υποστηρίζουν την υγεία του χόνδρου, ενώ τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα μειώνουν τη φλεγμονή στις αρθρώσεις. Η κουρκουμίνη σε συνδυασμό με πιπερίνη προσφέρει ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση, όπως επίσης η βιταμίνη D και το ασβέστιο ενισχύουν την οστική πυκνότητα.
Οι τοπικές εφαρμογές παρέχουν άμεση ανακούφιση από τον πόνο. Αλοιφές και τζελ με αντιφλεγμονώδεις ουσίες βοηθούν στη μείωση της φλεγμονής τοπικά. Τα θερμαινόμενα επιθέματα χαλαρώνουν τους μυς και βελτιώνουν την κυκλοφορία, ενώ οι κρύες κομπρέσες μειώνουν το οίδημα και αναισθητοποιούν τον πόνο.
Η φυσιοθεραπεία είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της κινητικότητας των αρθρώσεων. Ειδικές ασκήσεις ενδυνάμωσης βελτιώνουν τη σταθερότητα, η υδροθεραπεία μειώνει την πίεση στις αρθρώσεις, ενώ το μασάζ και η κινησιοθεραπεία αυξάνουν την ευκινησία και μειώνουν τη δυσκαμψία.
Η σωστή διατροφή παίζει καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη και διαχείριση της αρθρίτιδας. Η μεσογειακή διατροφή, πλούσια σε αντιοξειδωτικά και ωμέγα-3, μειώνει τη φλεγμονή. Η αποφυγή επεξεργασμένων τροφών και ζάχαρης περιορίζει τις φλεγμονογόνες διεργασίες, ενώ η επαρκής ενυδάτωση και ο έλεγχος βάρους προστατεύουν τις αρθρώσεις από επιπλέον φορτίο.
Η υιοθέτηση υγιών συνηθειών βελτιώνει σημαντικά την ποιότητα ζωής. Οι κατάλληλες δραστηριότητες περιλαμβάνουν:
Η συστηματική παρακολούθηση είναι απαραίτητη για τον αποτελεσματικό έλεγχο της αρθρίτιδας. Τακτικοί έλεγχοι σε ρευματολόγο επιτρέπουν την έγκαιρη προσαρμογή της θεραπείας. Η καταγραφή συμπτωμάτων βοηθά στην αξιολόγηση της προόδου, ενώ η προσαρμογή του θεραπευτικού σχήματος εξασφαλίζει τη βέλτιστη αντιμετώπιση της νόσου.
