Το άσθμα είναι μια χρόνια αναπνευστική πάθηση που χαρακτηρίζεται από φλεγμονή και στένωση των αεραγωγών. Στην Ελλάδα, εκτιμάται ότι πάσχει περίπου το 8-10% του πληθυσμού, με τη συχνότητα να αυξάνεται τα τελευταία χρόνια.
Τα χαρακτηριστικά συμπτώματα του άσθματος περιλαμβάνουν:
Στο ελληνικό περιβάλλον, συχνοί παράγοντες που επιδεινώνουν τα συμπτώματα είναι η γύρη (ιδίως την άνοιξη), η υγρασία, οι ξαφνικές αλλαγές θερμοκρασίας και η ατμοσφαιρική ρύπανση στις μεγάλες πόλεις.
Οι οξείες κρίσεις άσθματος χαρακτηρίζονται από αιφνίδια επιδείνωση των συμπτωμάτων και απαιτούν άμεση αντιμετώπιση. Αντίθετα, τα χρόνια συμπτώματα είναι πιο ήπια αλλά επίμονα και χρειάζονται συνεχή παρακολούθηση και θεραπεία.
Το άσθμα έχει ισχυρή κληρονομική συνιστώσα. Παιδιά με γονείς που πάσχουν από άσθμα ή αλλεργίες έχουν αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης της πάθησης.
Στην Ελλάδα, κύρια αλλεργιογόνα που προκαλούν άσθμα είναι:
Η ατμοσφαιρική ρύπανση, ιδίως στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, συμβάλλει στην επιδείνωση του άσθματος. Το χρόνιο στρες, οι ιογενείς λοιμώξεις και η έκθεση σε επαγγελματικούς παράγοντες όπως χημικά και σκόνες αποτελούν επιπλέον αίτια ανάπτυξης άσθματος.
Η διάγνωση του άσθματος βασίζεται σε συνδυασμό κλινικής εξέτασης και ειδικών εργαστηριακών δοκιμασιών. Ο γιατρός συλλέγει λεπτομερές ιστορικό που περιλαμβάνει συμπτώματα, οικογενειακό ιστορικό και πιθανούς εκλυτικούς παράγοντες. Η σπιρομέτρηση αποτελεί τη βασική αναπνευστική δοκιμασία που μετρά τη λειτουργία των πνευμόνων και επιβεβαιώνει την παρουσία αεραγωγικής απόφραξης. Οι δερματικές δοκιμασίες αλλεργίας βοηθούν στην ταυτοποίηση συγκεκριμένων αλλεργιογόνων που μπορεί να προκαλούν επεισόδια άσθματος. Επιπλέον, εργαστηριακές εξετάσεις όπως η μέτρηση της ολικής IgE και των ηωσινοφίλων στο αίμα παρέχουν σημαντικές πληροφορίες για τον αλλεργικό χαρακτήρα της νόσου και βοηθούν στην εξατομικευμένη θεραπευτική προσέγγιση.
Τα βρογχοδιασταλτικά αποτελούν τη βάση της θεραπείας του άσθματος και διατίθενται ευρέως στα ελληνικά φαρμακεία. Το Salbutamol, διαθέσιμο με τις εμπορικές ονομασίες Ventolin και Airomir, χρησιμοποιείται για την άμεση ανακούφιση των συμπτωμάτων. Για μακροχρόνια θεραπεία, το Formoterol (Foradil, Oxis) και το Salmeterol (Serevent) προσφέρουν παρατεταμένη δράση έως 12 ώρες.
Τα κορτικοστεροειδή όπως η Budesonide και η Fluticasone αποτελούν τη θεμελιώδη αντιφλεγμονώδη θεραπεία. Τα συνδυαστικά σκευάσματα Seretide και Symbicort περιέχουν τόσο βρογχοδιασταλτικό όσο και κορτικοστεροειδές, προσφέροντας ολοκληρωμένη θεραπεία σε ένα εισπνεόμενο φάρμακο. Η Montelukast, ως αντιλευκοτριενικό φάρμακο, συνιστάται ιδιαίτερα για ασθενείς με αλλεργικό άσθμα.
Στην Ελλάδα διατίθενται διάφοροι τρόποι χορήγησης φαρμάκων για το άσθμα:
Η επιλογή του κατάλληλου τρόπου χορήγησης εξαρτάται από την ηλικία του ασθενούς, τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων και τις προσωπικές προτιμήσεις, πάντα υπό την καθοδήγηση του θεράποντα ιατρού και του φαρμακοποιού.
Η έγκαιρη αναγνώριση της κρίσης άσθματος είναι ζωτικής σημασίας. Τα κύρια συμπτώματα περιλαμβάνουν έντονη δύσπνοια, συριγμό, σφίξιμο στο στήθος και συνεχή βήχα. Εάν οι συνήθεις εισπνευστήρες δεν ανακουφίζουν, απαιτείται άμεση ιατρική βοήθεια.
Σε περίπτωση κρίσης, διατηρήστε την ψυχραιμία σας και ακολουθήστε το σχέδιο δράσης για το άσθμα. Χρησιμοποιήστε αμέσως τον εισπνευστήρα έκτακτης ανάγκης και καθίστε όρθιοι. Εάν τα συμπτώματα δεν βελτιωθούν μέσα σε 10-15 λεπτά ή επιδεινώνονται, καλέστε άμεσα το ΕΚΑΒ (166). Μην αφήνετε ποτέ τον ασθενή μόνο του κατά τη διάρκεια μιας σοβαρής κρίσης άσθματος.
Η αποτελεσματική διαχείριση του άσθματος απαιτεί συνεχή προσοχή. Αποφύγετε γνωστά αλλεργιογόνα όπως σκόνη, γύρη και καπνό. Μάθετε τη σωστή τεχνική χρήσης των εισπνευστήρων σας και τακτοποιήστε τη θεραπεία σας σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού σας.
Η τακτική παρακολούθηση από ειδικό πνευμονολόγο και η συμμόρφωση στη θεραπεία είναι απαραίτητες για τη μακροπρόθεσμη υγεία σας.
