Ο διαβήτης είναι μια χρόνια μεταβολική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από αυξημένα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα. Προκαλείται από ανεπάρκεια παραγωγής ινσουλίνης από το πάγκρεας ή από αδυναμία του οργανισμού να χρησιμοποιήσει αποτελεσματικά την ινσουλίνη. Η ινσουλίνη είναι η ορμόνη που ρυθμίζει τη μεταφορά της γλυκόζης από το αίμα στα κύτταρα, παρέχοντας ενέργεια για τις καθημερινές λειτουργίες του οργανισμού.
Ο διαβήτης τύπου 1 είναι αυτοάνοση νόσος που καταστρέφει τα β-κύτταρα του παγκρέατος που παράγουν ινσουλίνη. Εμφανίζεται συνήθως σε παιδική ή εφηβική ηλικία και απαιτεί καθημερινή χορήγηση ινσουλίνης. Οι ακριβείς αιτίες δεν είναι πλήρως κατανοητές, αλλά συμπεριλαμβάνουν γενετικούς παράγοντες και περιβαντολλογικούς τριγγερ όπως ιογενείς λοιμώξεις.
Ο διαβήτης τύπου 2 αποτελεί το 90% των περιπτώσεων διαβήτη και συνδέεται με αντίσταση στην ινσουλίνη. Κύριοι παράγοντες κινδύνου είναι η παχυσαρκία, η καθιστική ζωή, το οικογενειακό ιστορικό και η ηλικία άνω των 45 ετών. Η νόσος εξελίσσεται σταδιακά, αρχικά με προδιαβήτη και στη συνέχεια με πλήρη εκδήλωση όταν το πάγκρεας δεν μπορεί πλέον να καλύψει τις αυξημένες απαιτήσεις σε ινσουλίνη.
Ο κυστικός διαβήτης προκαλείται από κυστική ίνωση που βλάπτει το πάγκρεας. Άλλοι τύποι περιλαμβάνουν τον διαβήτη κύησης, τον μονογονιδιακό διαβήτη (MODY) και τον δευτεροπαθή διαβήτη από φάρμακα ή άλλες νόσους.
Τα κύρια συμπτώματα του διαβήτη περιλαμβάνουν αυξημένη δίψα, συχνή ούρηση, απώλεια βάρους, κόπωση και θολή όραση. Αυτά τα σημάδια εμφανίζονται όταν τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα είναι σημαντικά αυξημένα για παρατεταμένο χρονικό διάστημα.
Η διάγνωση του διαβήτη βασίζεται σε συγκεκριμένες εξετάσεις αίματος. Τα κριτήρια περιλαμβάνουν:
Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία του διαβήτη είναι καθοριστική για την πρόληψη σοβαρών επιπλοκών. Ο μη ελεγχόμενος διαβήτης μπορεί να προκαλέσει καρδιαγγειακές παθήσεις, νεφροπάθεια, αμφιβληστροειδοπάθεια, νευροπάθεια και διαβητικό πόδι. Η έγκαιρη παρέμβαση με κατάλληλη διατροφή, άσκηση και φαρμακευτική αγωγή μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την πρόγνωση και την ποιότητα ζωής των ασθενών.
Η ινσουλίνη αποτελεί βασική θεραπεία για τον διαβήτη τύπου 1 και προχωρημένες περιπτώσεις διαβήτη τύπου 2. Οι διαθέσιμοι τύποι ινσουλίνης διαφέρουν στη διάρκεια και ταχύτητα δράσης. Η ταχείας δράσης ινσουλίνη χρησιμοποιείται πριν τα γεύματα, η μεσαίας διάρκειας καλύπτει τις ενδιάμεσες ανάγκες, ενώ η βραδείας δράσης παρέχει βασική κάλυψη 24 ωρών. Η σωστή επιλογή και χρήση ινσουλίνης απαιτεί ιατρική παρακολούθηση και εκπαίδευση ασθενή για ασφαλή χορήγηση.
Τα αντιδιαβητικά φάρμακα αποτελούν την πρώτη γραμμή θεραπείας για τον διαβήτη τύπου 2. Η μετφορμίνη είναι συνήθως το φάρμακο εκλογής, μειώνοντας την παραγωγή γλυκόζης από το ήπαρ. Οι σουλφονυλουρίες διεγείρουν την έκκριση ινσουλίνης από το πάγκρεας. Οι αναστολείς DPP-4 βελτιώνουν τον έλεγχο γλυκόζης χωρίς κίνδυνο υπογλυκαιμίας. Οι αγωνιστές GLP-1 προσφέρουν επιπλέον οφέλη όπως μείωση βάρους και προστασία καρδιαγγειακού συστήματος. Η θεραπευτική επιλογή εξατομικεύεται ανάλογα με τις ανάγκες του ασθενή.
Τα στυλό ινσουλίνης παρέχουν ακριβή και εύκολη χορήγηση φαρμάκου με μεγάλη ευκολία χρήσης. Διατίθενται σε μίας χρήσης και επαναχρησιμοποιούμενα μοντέλα. Οι ειδικές βελόνες διαφόρων μηκών και πάχους εξασφαλίζουν άνετη και ασφαλή ένεση. Η σωστή τεχνική και περιστροφή σημείων ένεσης είναι απαραίτητες για αποφυγή λιποδυστροφίας.
Τα γλυκόμετρα επιτρέπουν την αυτοπαρακολούθηση της γλυκόζης αίματος στο σπίτι. Σύγχρονες συσκευές παρέχουν ταχύτατα αποτελέσματα με μικρή ποσότητα αίματος. Οι ταινίες μέτρησης πρέπει να φυλάσσονται σε στεγνό μέρος και να χρησιμοποιούνται εντός της ημερομηνίας λήξης. Τακτικές μετρήσεις σε διάφορες ώρες της ημέρας βοηθούν στον καλύτερο έλεγχο της νόσου και προσαρμογή θεραπείας.
Τα σύγχρονα συστήματα CGM παρέχουν συνεχή παρακολούθηση γλυκόζης χωρίς επώδυνες τσιμπιές δαχτύλου. Προσφέρουν πληροφορίες για τάσεις και προειδοποιήσεις για υπο/υπεργλυκαιμία.
Τα ειδικά διαιτητικά προϊόντα για διαβητικούς αποτελούν σημαντικό εργαλείο για τη διατήρηση σταθερών επιπέδων γλυκόζης. Περιλαμβάνουν μπισκότα χωρίς ζάχαρη, δημητριακά υψηλής περιεκτικότητας σε φυτικές ίνες, ζυμαρικά ολικής άλεσης και ειδικά γιαούρτια. Αυτά τα προϊόντα έχουν χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη και βοηθούν στον καλύτερο έλεγχο του διαβήτη, προσφέροντας ταυτόχρονα γευστικές και θρεπτικές επιλογές για μια ισορροπημένη διατροφή.
Οι διαβητικοί χρειάζονται συγκεκριμένα συμπληρώματα για την υποστήριξη του μεταβολισμού τους. Η βιταμίνη D, το μαγνήσιο, το χρώμιο και το α-λιποϊκό οξύ βοηθούν στη ρύθμιση της γλυκόζης. Τα Ω-3 λιπαρά οξέα προστατεύουν την καρδιά, ενώ οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β υποστηρίζουν το νευρικό σύστημα. Συνιστάται πάντα η συμβουλή γιατρού πριν την έναρξη οποιουδήποτε συμπληρώματος.
Τα φυσικά και συνθετικά γλυκαντικά προσφέρουν γλυκιά γεύση χωρίς επίδραση στη γλυκόζη αίματος. Η στέβια, η ερυθριτόλη και η ξυλιτόλη είναι δημοφιλείς επιλογές που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο μαγείρεμα και τη ζαχαροπλαστική για διαβητικούς.
Η φροντίδα των ποδιών είναι κρίσιμη για τους διαβητικούς λόγω του αυξημένου κινδύνου λοιμώξεων. Ειδικές κρέμες με ουρία και κεραμίδια διατηρούν την υγρασία, ενώ αντιμυκητιακά προϊόντα προλαμβάνουν μολύνσεις. Οι ειδικές κάλτσες χωρίς πίεση βελτιώνουν την κυκλοφορία και προστατεύουν από τραυματισμούς. Καθημερινός έλεγχος και κατάλληλη υποδημασία είναι απαραίτητα.
Το δέρμα των διαβητικών τείνει να ξηραίνεται και να γίνεται πιο ευαίσθητο. Ειδικές κρέμες με γλυκερίνη, υαλουρονικό οξύ και φυσικά έλαια αποκαθιστούν την προστατευτικό φραγμό του δέρματος. Προϊόντα με αλόη και χαμομήλι καταπραΰνουν τον ερεθισμό και επιταχύνουν την επούλωση μικρών πληγών.
Η καθημερινή φροντίδα του δέρματος για διαβητικούς περιλαμβάνει συγκεκριμένα βήματα για την πρόληψη επιπλοκών. Βασικές οδηγίες για την προστασία του δέρματος:
