Η παχυσαρκία αποτελεί μια χρόνια πολυπαραγοντική νόσο που χαρακτηρίζεται από υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, διαγιγνώσκεται όταν ο δείκτης μάζας σώματος (BMI) υπερβαίνει το 30 kg/m². Ο BMI υπολογίζεται διαιρώντας το βάρος σε κιλά με το τετράγωνο του ύψους σε μέτρα.
Οι παράγοντες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη της παχυσαρκίας είναι πολυποίκιλοι:
Η κατανόηση αυτών των παραγόντων είναι καθοριστική για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της νόσου.
Η παχυσαρκία συνδέεται με σοβαρές επιπλοκές που επηρεάζουν πολλαπλά συστήματα του οργανισμού. Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν την κυριότερη αιτία θνητότητας, καθώς η παχυσαρκία αυξάνει τον κίνδυνο για στεφανιαία νόσο, υπέρταση και εγκεφαλικό επεισόδιο.
Ο διαβήτης τύπου 2 αναπτύσσεται συχνά λόγω αντίστασης στην ινσουλίνη. Παράλληλα, παρατηρούνται αναπνευστικά προβλήματα, συμπεριλαμβανομένης της απνοιώδους σύνδρομης ύπνου, ενώ οι αρθρώσεις επιβαρύνονται προκαλώντας αρθρίτιδα και μυοσκελετικό πόνο.
Οι ψυχολογικές επιπτώσεις περιλαμβάνουν κατάθλιψη, άγχος και μειωμένη αυτοεκτίμηση. Επιπλέον, η παχυσαρκία αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο για συγκεκριμένους τύπους καρκίνου, όπως του παχέος εντέρου, του μαστού και του ενδομητρίου.
Οι φαρμακευτικές θεραπείες αποτελούν σημαντικό εργαλείο στη διαχείριση της παχυσαρκίας, όταν οι αλλαγές στον τρόπο ζωής δεν επαρκούν. Στην Ελλάδα, διατίθενται αποτελεσματικά φάρμακα που συνταγογραφούνται από ειδικούς γιατρούς για συγκεκριμένες κατηγορίες ασθενών.
Το Orlistat (Xenical, Alli) δρα αναστέλλοντας τις γαστρεντερικές λιπάσες, μειώνοντας την απορρόφηση λίπους κατά 30%. Η συνιστώμενη δόση είναι 120mg τρεις φορές ημερησίως με τα γεύματα. Το Liraglutide (Saxenda) είναι ένας αγωνιστής του GLP-1 που χορηγείται υποδορίως, προάγοντας τον κορεσμό και καθυστερώντας την γαστρική κένωση.
Το Naltrexone/Bupropion (Mysimba) συνδυάζει έναν ανταγωνιστή οπιοειδών με έναν αναστολέα επαναπρόσληψης ντοπαμίνης-νοραδρεναλίνης, επηρεάζοντας τα κέντρα όρεξης του εγκεφάλου.
Τα συμπληρώματα διατροφής προσφέρουν υποστηρικτική θεραπεία στη διαχείριση του βάρους, αν και δεν αντικαθιστούν τις βασικές αρχές υγιεινής διατροφής και άσκησης. Τα εκχυλίσματα πράσινου τσαγιού περιέχουν κατεχίνες που ενισχύουν τον μεταβολισμό και προάγουν την οξείδωση λίπους.
Το χρώμιο βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και συμβάλλει στον έλεγχο της γλυκόζης αίματος. Η Garcinia Cambogia, που περιέχει υδροξυκιτρικό οξύ, αναστέλλει τη λιπογένεση και μειώνει την όρεξη. Τα προβιοτικά υποστηρίζουν την υγιή εντερική χλωρίδα, η οποία επηρεάζει τον μεταβολισμό και την ανοσία.
Το CLA (συζευγμένο λινολεϊκό οξύ) προάγει την καύση λίπους και διατήρηση μυϊκής μάζας, ενώ οι φυτικές ίνες από psyllium ή glucomannan αυξάνουν το αίσθημα κορεσμού.
Η μεσογειακή διατροφή αποτελεί έναν από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους απώλειας βάρους, ιδιαίτερα στον ελληνικό χώρο. Η έμφαση σε λαχανικά, φρούτα, ψάρι, ελαιόλαδο και ξηρούς καρπούς παρέχει όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά ενώ παράλληλα μειώνει τις θερμίδες. Η διαλειμματική νηστεία και η χρονοδιατροφή μπορούν να συμπληρώσουν αυτό το διατροφικό μοντέλο, βοηθώντας στη ρύθμιση του μεταβολισμού.
Η τακτική άσκηση είναι απαραίτητη για την αποτελεσματική απώλεια βάρους. Ο συνδυασμός καρδιαγγειακής άσκησης με άσκηση αντίστασης βελτιώνει την καύση θερμίδων και διατηρεί τη μυϊκή μάζα. Ο ποιοτικός ύπνος 7-9 ωρών ημερησίως επηρεάζει σημαντικά τις ορμόνες του βάρους, ενώ η διαχείριση στρες προλαμβάνει τη συναισθηματική διατροφή.
Η υδατική ισορροπία παίζει κρίσιμο ρόλο στον έλεγχο του βάρους. Η κατανάλωση επαρκούς νερού βοηθά στην αίσθηση κορεσμού και βελτιώνει το μεταβολισμό. Οι βιώσιμες συνήθειες περιλαμβάνουν:
Η συμβουλή ειδικού συνιστάται όταν το BMI υπερβαίνει το 30, υπάρχουν επιπλοκές όπως διαβήτης ή υπέρταση, ή όταν οι προσπάθειες αυτοδιαχείρισης αποτυγχάνουν. Ο ενδοκρινολόγος διερευνά ορμονικές αιτίες, ενώ ο διαιτολόγος σχεδιάζει εξατομικευμένα διατροφικά προγράμματα. Η ψυχολογική υποστήριξη είναι εξίσου σημαντική για την αντιμετώπιση των συναισθηματικών πτυχών της παχυσαρκίας.
Οι ομάδες υποστήριξης και οι κοινότητες προσφέρουν κίνητρα και πρακτικές συμβουλές. Για σοβαρή παχυσαρκία (BMI>40), οι χειρουργικές επιλογές μπορεί να αποτελέσουν λύση. Η μακροχρόνια παρακολούθηση και η στρατηγική διατήρησης αποτελεσμάτων είναι κρίσιμες για την πρόληψη υποτροπής. Τα ελληνικά φαρμακεία διαθέτουν ειδικά προγράμματα παρακολούθησης βάρους που μπορούν να υποστηρίξουν αυτή τη διαδικασία με τακτικές μετρήσεις και συμβουλευτική.
