Η κατάθλιψη είναι μια σοβαρή ψυχική διαταραχή που επηρεάζει τη διάθεση, τη σκέψη και τη συμπεριφορά του ατόμου. Χαρακτηρίζεται από παρατεταμένα αισθήματα λύπης, απελπισίας και απώλειας ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που κάποτε προκαλούσαν ευχαρίστηση.
Τα κύρια συμπτώματα περιλαμβάνουν:
Στην Ελλάδα διατίθενται αποτελεσματικά αντικαταθλιπτικά φάρμακα. Τα SSRIs όπως η Sertraline και το Escitalopram αποτελούν την πρώτη γραμμή θεραπείας. Τα SNRIs (Venlafaxine, Duloxetine) χρησιμοποιούνται σε ειδικές περιπτώσεις, ενώ τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά εφαρμόζονται όταν άλλες θεραπείες δεν έχουν αποτέλεσμα.
Η χορήγηση αντικαταθλιπτικών απαιτεί ιατρική συνταγή και παρακολούθηση. Τα αποτελέσματα συνήθως εμφανίζονται μετά από 2-4 εβδομάδες, ενώ η θεραπεία συνεχίζεται για τουλάχιστον 6-12 μήνες μετά την ύφεση των συμπτωμάτων.
Οι διαταραχές άγχους περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα καταστάσεων που χαρακτηρίζονται από υπερβολικό και παρατεταμένο άγχος.
Οι κυριότεροι τύποι είναι:
Η φαρμακευτική θεραπεία των διαταραχών άγχους στην Ελλάδα περιλαμβάνει διάφορες κατηγορίες φαρμάκων. Οι βενζοδιαζεπίνες (Lorazepam, Alprazolam, Diazepam) χρησιμοποιούνται για άμεση ανακούφιση, αλλά μόνο βραχυπρόθεσμα λόγω κινδύνου εξάρτησης. Η Buspirone και η Pregabalin αποτελούν εναλλακτικές επιλογές για μακροπρόθεσμη θεραπεία. Συχνά συνδυάζονται με ψυχοθεραπεία για βέλτιστα αποτελέσματα. Όλα τα φάρμακα απαιτούν ιατρική συνταγή και παρακολούθηση.
Οι ψυχωτικές διαταραχές αποτελούν σοβαρές ψυχικές παθήσεις που επηρεάζουν την αντίληψη της πραγματικότητας. Η σχιζοφρένια είναι η πιο γνωστή ψυχωτική διαταραχή και χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένα συμπτώματα που επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινή λειτουργία του ασθενή.
Η φαρμακευτική αγωγή αποτελεί τη βάση της θεραπείας. Τα τυπικά αντιψυχωτικά όπως η Haloperidol και η Chlorpromazine χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες. Τα άτυπα αντιψυχωτικά (Risperidone, Olanzapine, Quetiapine, Aripiprazole) προσφέρουν καλύτερη ανοχή με λιγότερες εξωπυραμιδικές παρενέργειες. Η στενή παρακολούθηση είναι απαραίτητη για την αποφυγή σοβαρών παρενεργειών όπως η μεταβολική δυσλειτουργία και οι κινητικές διαταραχές.
Η διπολική διαταραχή χαρακτηρίζεται από εναλλαγή μεταξύ μανιακών και καταθλιπτικών επεισοδίων. Τα μανιακά επεισόδια περιλαμβάνουν υπερδιέγερση, αυξημένη ενέργεια και μειωμένη ανάγκη για ύπνο. Τα καταθλιπτικά επεισόδια εμφανίζουν συμπτώματα παρόμοια με τη μείζονα κατάθλιψη. Οι μικτές καταστάσεις συνδυάζουν στοιχεία και από τις δύο φάσεις, δημιουργώντας ιδιαίτερα δύσκολες κλινικές καταστάσεις.
Η θεραπεία βασίζεται κυρίως στους σταθεροποιητές διάθεσης. Το λίθιο (Lithium carbonate) παραμένει το χρυσό πρότυπο για την πρόληψη των υποτροπών. Τα αντιεπιληπτικά φάρμακα όπως το Valproate, η Lamotrigine και η Carbamazepine αποτελούν εναλλακτικές επιλογές.
Οι διαταραχές ύπνου αποτελούν ένα σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Στην Ελλάδα, περίπου το 30% του πληθυσμού αντιμετωπίζει κάποιου είδους διαταραχή ύπνου, με την αϋπνία να είναι η πιο συχνή.
Η φαρμακευτική αγωγή περιλαμβάνει Z-drugs όπως Zolpidem και Zopiclone για βραχυπρόθεσμη χρήση, μελατονίνη για τη ρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού, αντιισταμινικά όπως Diphenhydramine, και φυτικά προϊόντα όπως βαλεριάνα και χαμομήλι που προσφέρουν ηπιότερη δράση.
Οι γνωστικές διαταραχές αποτελούν μια ομάδα παθήσεων που επηρεάζουν τη μνήμη, τη σκέψη και τη συμπεριφορά. Στην Ελλάδα, με τη γήρανση του πληθυσμού, η επίπτωση της άνοιας αυξάνεται σταθερά, επηρεάζοντας περισσότερες από 200.000 οικογένειες.
Η άνοια Alzheimer αντιπροσωπεύει το 60-70% των περιπτώσεων άνοιας, ενώ η αγγειακή άνοια προκαλείται από εγκεφαλικά επεισόδια. Η ήπια γνωστική δυσλειτουργία αποτελεί ένα μεταβατικό στάδιο που μπορεί να εξελιχθεί σε άνοια.
Η υποστηρικτική φροντίδα παραμένει θεμελιώδης για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής ασθενών και φροντιστών.
